Franz Schubert (Φραντς Σούμπερτ)

Ο Franz Schubert (Φραντς Σούμπερτ) γεννήθηκε στο Λίχτενταλ, κοντά στην Βιέννη, στις 31 Ιανουαρίου 1797 και πέθανε στην Βιέννη στις 19 Νοεμβρίου 1828, σε ηλικία 32 ετών. Ο πατέρας του ήταν δάσκαλος στο Λιχτενταλ και είχε αποκτήσει 19 παιδιά, από τα οποία τα εννιά πέθαναν μικρά. Όταν αντιλήφθηκε ότι ο μικρός Φραντς είχε κλίση στη μουσική, του έδωσε, νωρίς ακόμη, μαθήματα βιολιού, και μετά τον έβαλε στο παρεκκλήσι της Αυλής, όπου εκτιμήθηκε πολύ η φωνή του σαν σοπράνο. Συγχρόνως ο Φραντς σπούδαζε στο σεμινάριο και πήρε μαθήματα αριθμημένου μπάσου από τον Σαλιέρι.

Το 1813, σε ηλικία 16 ετών, η φωνή του άρχισε να βαραίνει και τότε άφησε το παρεκκλήσι, παραιτούμενος από ένα επίδομα που του προσέφεραν για να μπορέσει να συνεχίσει την μελέτη της σύνθεσης. Δεν είχε μεγάλη κλίση για τα γυμνάσματα της τεχνικής και από την άλλη μεριά το θαυμάσιο ένστικτό του, του επέτρεπε να μαντεύει όλα τα μυστικά της τέχνης του, χωρίς ποτέ να εμβαθύνει σε αυτά.

Από το 1813 μέχρι το 1816 ο Φραντς παρέμεινε κοντά στον πατέρα του και τον βοηθούσε στο διδασκαλικό του έργο. Έγραψε όμως ήδη μερικά από τα ωραιότερα τραγούδια του: Η Μαργαρίτα στην Ανέμη (1814), Ο Βασιλιά των Σκλήθρων, Ο Ταξιδιώτης, Ηνίοχος Κρόνος.

Το 1817 ο φίλος του , Φραντς φον Σόμπερ, τον βοηθάει για να κάνει τη ζωή του πιο ανεξάρτητη. Από τότε καταφέρνει να ζει με το πενιχρό του εισόδημα από την πώληση των έργων του και από τα κέρδη μερικών καλλιτεχνικών περιοδειών, καθώς και από τις συνδρομές που του δίνουν μερικοί φίλοι του .

Από Αγάπη στην ανεξαρτησία του, αρνείται να δεχτεί μόνιμες θέσεις που του προσφέρονται. Για τα υλικά του συμφέροντα πολύ λίγο ενδιαφέρεται. Πουλάει για 6 γκούλντεν /15 φράγκα –  6 τραγούδια του, τα οποία αποτελούσαν μέρος του Χειμωνιάτικου Ταξιδιού. Μέχρι το τέλος της ζωής του είναι φτωχός, όπως και ο Μότσαρτ.

Ο Σούμπερτ ήταν μικρόσωμος, φορούσε μεγάλα γυαλιά και ήταν ιδιαίτερα εύθυμος και διαχυτικός.

Ο έρωτας έπαιξε σημαντικό ρόλο στη ζωή του Σούμπερτ. Είναι δύσκολο ωστόσο να τον ορίσει κανείς με ακρίβεια. Ο Σούμπερτ στο σημείο αυτό φαίνεται πολύ λεπτός και πολύ διακριτικός. Φαίνεται ότι αγάπησε βαθιά την Τερέζε Γκρομπ, για την οποία έγραψε το σόλο της πρώτης Λειτουργίας του και, την οποία δεν κατόρθωσε να παντρευτεί, γιατί τα μέσα του δεν το επέτρεπαν, αν και αυτή τον περίμενε για τρία ολόκληρα χρόνια. Επίσης, η μαθήτρια του Καρολίν Εστερχάζι του ενέπνευσε τρυφερό συναίσθημα.

Στην ψυχή του Σούμπερτ, την πολύ υψηλή και πολύ αγνή, υπήρχε μυστικοπάθεια. Πολύ ιδεολόγος, κατεχόταν ζωηρά από την σκέψη του άλλου κόσμου.

Ο Σούμπερτ, όπως και ο Μότσαρτ, αισθάνθηκε πολύ νωρίς τις δυνάμεις του να πέφτουν και είχε το προαίσθημα του θανάτου. Πέθανε νωρίς, εξαντλημένος. Θάφτηκε στο νεκροταφείο του Βέρινγκ, κοντά στον τάφο του Μπετόβεν, σύμφωνα με την επιθυμία του.

Η Μουσική παραγωγικότητα του Σούμπερτ υπήρξε εξαιρετική. Μόνο τον Αύγουστο του 1815 συνέθεσε 29 λιντ. Το ίδιο έτος συνέθεσε 137 λιντ, 2 συμφωνίες, ένα κουαρτέτο, 4 σονάτες, 2 λειτουργίες και 5 όπερες.

Ο Σούμπερτ έγραψε 634 λιντ, από τα οποία γύρω στα 100 πάνω σε ποιήματα του Γκαίτε, και τα άλλα πάνω σε ποιήματα του Σίλερ, του Χάινε, του Ούχλαντ, του Ρούκερτ κ.ά.

Πολύ συχνά ο Σούμπερτ θυμίζει τον Μπετόβεν. Του μοιάζει ως προς το βάθος της συγκίνησης, την δύναμη της έκφρασης και το τραγικό μεγαλείο. Είναι όμως πιο ποιητικός. Από ένα κείμενο του Γκαίτε αντιλαμβάνεται καλύτερα όλες τις αποχρώσεις. Η ψυχή του εναρμονίζει πιο έξυπνα σε μια κεντρική συγκίνηση ένα μεγαλύτερο αριθμό ποικίλων εντυπώσεων. Σε αυτό είναι καλύτερα εφοδιασμένος για το λιντ από τον Μπετόβεν.

Εξάλλου, ενώ τα τετράδια των δοκιμίων του Μπετόβεν μας τον εμφανίζουν απασχολημένο στο να αρχίζει και να ξαναρχίζει το προσχεδιασμένο έργο, να επανέρχεται στα δοκίμια του, να τα διορθώνει, να τα τροποποιεί, κάποτε να τα θυσιάζει και με μια λυσσώδη εργασία να πετυχαίνει κάτι, ο Σούμπερτ είναι ο κατεξοχήν αυτοσχεδιαστής. Δεν εργάζεται ποτέ. Η έμπνευση του είναι αστείρευτη και δεν γνωρίζει τι θα πει επεξεργασία. Και αυτό ακόμη αποτελεί ένα χαρακτηριστικό της μεγαλοφυίας του, η οποία τον προόριζε για το λιντ.

Μόνο στα μικρά μουσικά κομμάτια πετυχαίνει πράγματι ο αυτοσχεδιασμός. Δεν μπορεί κανείς να αυτοσχεδιάσει μια συμφωνία ή ένα κουαρτέτο. Και ακριβώς στην μουσική δωματίου ή στην συμφωνική μουσική ο Σούμπερτ αποκαλύπτει συχνά την αδυναμία της ιδιοφυίας του ως δημιουργού. Προφανώς αυτοσχεδιάζει και πάλι, αλλά τότε η ευκολία του αυτή δημιουργεί τα χειρότερα ατοπήματα και κάποτε οι αναπτύξεις του αποβαίνουν μακρές και ανιαρές αναλύσεις. Στα λιντ και μόνο, λοιπόν πρέπει να αναζητήσουμε τον Σούμπερτ, και σε αυτά τον ξαναβρίσκει κανείς ολόκληρο.